ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2025
ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ - ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΡΙΕΣ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2025
ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ - ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΡΙΕΣ
Ρία Μαρκουλάκη
Μουσειοπαιδαγωγός, υπέυθυνη βιωματικών δράσεων, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»
Η ιστορία αλλιώς...μέσα από τη ζωή του Ελευθερίου Βενιζέλου. Οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη ζωή και το έργο του Ελευθερίου Βενιζέλου αξιοποιώντας αντίγραφα εκθεμάτων της Οικίας Μουσείου Ελευθερίου Βενιζέλου καθώς και αντίγραφα πηγών από το Αρχείο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος». Στόχος είναι όχι μόνο η κατανόηση του ιστορικού πλαισίου της εποχής του μεγάλου πολιτικού αλλά και η ανακάλυψη του τρόπου προσέγγισης του µουσειακού υλικού, µε απώτερο στόχο τη δια βίου αυτόνοµη εφαρµογή του.
Κατερίνα Μακριδάκη
Εκπαιδευτικός Δ/βάθμιας Εκπ/σης, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στη
Δημόσια Ιστορία
Οι θησαυροί της μνήμης: τα κρητικά βιώματα της περιόδου 1940-44 μέσα από προσωπικές ιστορίες ηρωισμού και θυσίας.
Οι μαθητές χωρισμένοι σε ομάδες παραλαμβάνουν από ένα κουτί-φυλάκιο μνήμης και έναν κλειστό φάκελο συνοδευτικού υλικού. Μέσα στο κουτί περικλείονται ενδεικτικά αντικείμενα που κινητοποιούν τη μνήμη και λειτουργούν ως αφόρμηση της φαντασίας. Οι μαθητές καλούνται να ερμηνεύσουν το ρόλο τους και κατόπιν με τη βοήθεια του συνοδευτικού υλικού, που περιλαμβάνει άρθρα, φωτογραφίες και αποσπάσματα έγκριτων ιστορικών βιβλίων, να συνθέσουν μία ιστορία που σχετίζεται με τα κρητικά βιώματα της Κατοχής και της Αντίστασης. Οι υπό εξέταση ενότητες είναι: α) η 5η Μεραρχία Κρητών β) η μάχη της Κρήτης γ) η αντάρτικες ομάδες και η αντίσταση δ) τα γερμανικά αντίποινα και ο δωσιλογισμός. Μέσα από την τελική συζήτηση-σύνθεση των εργασιών των ομάδων θα επιτευχθεί μία βιωματική προσέγγιση της ιστορίας που θα διαφυλάσσει τη μνήμη και θα αναπτύσσει την ιστορική συνείδηση των μαθητών.
Κωνσταντίνος Μαμαλάκης
Εθνολόγος, ιστορικός ερευνητής
Η πολυτάραχη πορεία προς την ‘Ενωση της Κρήτης με την Ελλάδα, μέσα από τα μάτια ενός κατασκόπου
Μέσω αυτού του Εργαστηρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν την δυνατότητα να δουν και κυρίως να αγγίξουν σπάνια αντικείμενα της εποχής των τελών του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα. Επίσης θα πραγματοποιηθεί προβολή σπάνιου φωτογραφικού και κινηματογραφικού υλικού όπου παρουσιάζονται πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν στα σημαντικά γεγονότα της εποχής, επίσης στρατεύματα και στόλος των τότε ειρηνευτικών δυνάμεών καθώς επίσης και κρητικά επαναστατικά σώματα.
Γιώργος Κώνστας
Δημοσιογράφος “Χανιώτικα Νέα”
8 – 1 ιστορίες θάρρους, αυτοθυσίας, αγώνα για ζωή και έρωτα από τα Στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Αναλύονται αντίστοιχες ιστορίες θάρρους ,αυτοθυσίας και έρωτα στο Μαουτχάουζεν και στα υποστρατόπεδα του. Στόχος του εργαστηρίου να κάνει τους μαθητές να αντιληφθούν την καθημερινότητα των κρατούμενων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, να βρεθούν για λίγο στη θέση τους και να μπορέσουν να καταλάβουν μέσα από τις αφηγήσεις (γραπτές που θα αποδοθούν από τον εκπαιδευτή) ορισμένα από αυτά που εκείνοι έζησαν.
Ανακαλύπτοντας τη Μάχη της Κρήτης μέσα από Μαρτυρίες και Τεκμήρια
Το εργαστήριο εισάγει τους μαθητές/τριες στη Μάχη της Κρήτης μέσα από τη βιωματική διερεύνηση προφορικών μαρτυριών, αρχειακού υλικού και δημοσιευμάτων του τύπου. Οι μαθητές/τριες χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες και κάθε ομάδα αναλαμβάνει μια διαφορετική «αποστολή» γύρω από τη Μάχη. Εξερευνούν προφορικές μαρτυρίες, αναλύουν αυθεντικές φωτογραφίες και δημοσιεύματα εφημερίδων και συγκρίνουν διαφορετικές αφηγήσεις. Οι ομάδες καλούνται να αποκωδικοποιήσουν στοιχεία, να ερμηνεύσουν πηγές και να συνθέσουν τις δικές τους αφηγήσεις. Στο τέλος, όλες οι ομάδες ενώνονται σε μια κοινή δημιουργία (αφίσα/χάρτη μνήμης) που αφηγείται την ιστορία με τη δική τους ματιά. Μέσα από τη συνεργασία, καλλιεργούν δεξιότητες κριτικής σκέψης και ιστορικής έρευνας, βιώνοντας την ιστορία με παιγνιώδη και συμμετοχικό τρόπο.
Σταύρος Σφακιωτάκης
ΜΑ Τουρκολογίας, Πανεπιστημίου Κρήτης, Φιλόλογος Δευτεροβάθμιας
Εκπαίδευσης.
Ο Πόλεμος μέσα από τις νότες
Θα παρουσιαστούν στις ομάδες των εκπαιδευόμενων τραγούδια γραμμένα πριν ή και κατά τη διάρκεια του Πολέμου, από διάφορες χώρες και σε διαφορετικές γλώσσες. Κάθε ομάδα θα ασχοληθεί με τραγούδια που έχουν κοινή θεματική ή κοινό στόχο π.χ. τραγούδια προπαγανδιστικά, τραγούδια ρομαντικά. Οι εκπαιδευόμενοι θα κληθούν απαντώντας σε φύλλα εργασίας να εντοπίσουν τα κοινά μοτίβα και τις θεματικές που εμφανίζονται στα τραγούδια αυτά και να καταλήξουν σε συμπεράσματα για το ρόλο της μουσικής στον πόλεμο π.χ. εμψυχωτικός, προπαγανδιστικός. Έτσι θα καταφέρουν να αξιοποιήσουν ένα τεκμήριο της περιόδου του Πολέμου για να καταλήξουν σε ιστορικά συμπεράσματα.
Σταύρος Σφακιωτάκης
ΜΑ Τουρκολογίας, Πανεπιστημίου Κρήτης, Φιλόλογος Δευτεροβάθμιας
Εκπαίδευσης.
“Εμένα το παράπονό μου είναι να γίνει ειρήνη…”. Το τετράδιο σχολικών εκθέσεων του 1941, του Μάρκου Ισχακή, Εβραίου μαθητή από τα Χανιά
Μετά από μια πολύ σύντομη παρουσίαση των γεγονότων που αφορούν την εβραϊκή κοινότητα των Χανίων, οι συμμετέχοντες θα ακούσουν αποσπάσματα από το τετράδιο του Μάρκου (από την ταινία Ταναΐς). Στη συνέχεια θα χωριστούν σε ομάδες και θα επεξεργαστούν αντίστοιχα αποσπάσματα από το τετράδιο. Τα μικρά κείμενα αυτά δίνουν πληροφορίες για τη ζωή στα Χανιά την περίοδο του Πολέμου π.χ. επαγγέλματα, οικογενειακές σχέσεις, έθιμα και παραδόσεις, συνθήκες ζωής την περίοδο αυτή. Κάθε ομάδα θα παρουσιάσει τα συμπεράσματά της στην ολομέλεια. Οι συμμετέχοντες θα αξιοποιήσουν μια πρωτογενή πηγή για να καταλήξουν σε συμπεράσματα και να γνωρίσουν καλύτερα το παρελθόν της πόλης που ζουν.
Κατερίνα Μπικάκη
Σκηνοθέτιδα Ιστορικών Ντοκιμαντέρ
Η γυναίκα στην Κρήτη κατά τη διάρκεια της Γερμανο-ιταλικής κατοχής.
Το εργαστήριο ξεκινά με σύντομη εισαγωγή για την Γερμανοϊταλική κατοχή στη Κρήτη, και ειδικά για τις γυναίκες εκείνων των χρόνων που ως μανάδες, σύζυγοι αλλά και κόρες αγωνίσθηκαν πολλαπλά, προσφέροντας την ανεκτίμητη βοήθεια τους, γνωρίζοντας ότι ρισκάρουν όχι μόνο τις ζωές τους, αλλά και τις ζωές των υπόλοιπων μελών της οικογένειας. Στη συνέχεια θα παρακολουθήσουμε αποσπάσματα συνεντεύξεων γυναικών που έζησαν την Γερμανοϊταλική κατοχή στη Κρήτη τα οποία αποτυπώνουν τη δυσκολία, τον πόνο, την αγωνία και τα διλλήματα που βίωσαν και με τη βοήθεια μιας βιωματικής άσκησης θα προσπαθήσουμε να νιώσουμε την αγωνία που ένιωθαν.
Αντώνης Παπαγιαννάκης
Φωτογράφος - Κοινωνικός Ακτιβιστής
Μαουτχάουζεν: 80 χρόνια μετά
Μέσα από τα φωτογραφικά καρέ του Αντώνη Παπαγιαννάκη, δίνεται μια εικόνα των επετειακών εκδηλώσεων για τα 80 χρόνια από την απελευθέρωση του στρατοπέδου. Άνθρωποι όλων των ηλικιών και εθνοτήτων, αποτίουν φόρο τιμής στα θύματα του ναζισμού. Συζήτηση με μαθητές και μαθήτριες γυμνασίου και λυκείου.
Στράτος Δορδανάς
Ιστορικός, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ
Οι θύτες της Κατοχής στην Ελλάδα και η προσέγγιση της έννοιας του «κακού».
Διαδραστική συζήτηση για μαθητές και μαθήτριες, γυμνασίου - λυκείου.
Κατερίνα Αδαμάρα Εκπαιδευτικός, Θεατροπαιδαγωγός (Μ.Α.) αφηγήτρια
Μέσα από θεατροπαιδαγωγικές δραστηριότητες και τεχνικές της βιωματικής μάθησης, οι συμμετέχοντες παίρνουν μέρος σε μια εμπειρία που τους/τις εισάγει στο θέμα της γερμανικής Κατοχής στην Κρήτη κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς και την απώλεια της κρητικής εβραϊκής κοινότητας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Πιο συγκεκριμένα, οι ενότητες που επιλέχθηκαν χρησιμοποιούν κυρίως τις τεχνικές της αφήγησης, της σκηνικής δράσης, της δημιουργίας μικρής επιτελεστικής παρουσίασης (performance) και του αναστοχασμού/ συζήτηση σε υποομάδες (feedback).
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2025
ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
“Ό Ερμής κράτησε την αναπνοή του”,
σκηνοθεσία Βικτώρια Βελλοπούλου, παραγωγή COSMOTE TV
Προϊόν εκτενούς έρευνας και δεκάδων συνεντεύξεων σε Χανιά, Ηράκλειο, Ρέθυμνο,
Αθήνα και Λονδίνο, η Ταινία αναδεικνύει και «φωτίζει» τα γεγονότα της Μάχης από την
ελληνική πλευρά, χωρίς να παραβλέπει το ρόλο των συμμαχικών δυνάμεων αλλά ούτε και τη γερμανική οπτική. Την αφήγηση ζωντανεύουν μαρτυρίες Ελλήνων, Συμμάχων και Γερμανών στρατιωτών που έλαβαν μέρος στη Μάχη αλλά και αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων που ως μικρά παιδιά τότε βρέθηκαν στη δίνη του πολέμου.
Τα γεγονότα τεκμηριώνουν στρατιωτικοί αναλυτές και διεθνούς φήμης ιστορικοί, όπως ο Βρετανός Sir Antony Beevor, το βιβλίο του οποίου «Κρήτη, η Μάχη και η Αντίσταση» θεωρείται μια από τις πιο ολοκληρωμένες προσεγγίσεις διεθνώς, καθώς και ο Χάγκεν Φλάισερ, Γερμανός και Έλληνας πολίτης, ομότιμος Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, βραβευμένος πολλάκις για το ερευνητικό του έργο.
“Τάναϊς: Στην Αγκαλιά της Αβύσσου”,
σκηνοθεσία Βίκη Αρβελάκη, συμπαραγωγή Cyclos Film, COSMOTE TV
Το ντοκιμαντέρ καταγράφει παράλληλες ιστορίες Εβραίων, Ορθοδόξων και Καθολικών, που έχασαν τη ζωή τους στα ανοιχτά της Κρήτης στις 9 Ιουνίου 1944, μετά τον τορπιλισμό του ατμόπλοιου Τάναϊς, στο οποίο επέβαιναν ως αιχμάλωτοι πολέμου. Σήμερα, οκτώ δεκαετίες αργότερα, η ταινία αναβιώνει τραγικά ιστορικά γεγονότα μέσα από μια οπτική γωνία αφήγησης που σχετίζεται με την ανάγκη του παρόντος για ειρήνη. Η κοινή μοίρα που είχαν τα θύματα του Τάναϊς, παρότι προέρχονται από διαφορετικό υπόβαθρο, τα πάθη και οι συμφορές τους, αποτελούν στοιχεία που ενώνουν τους ανθρώπους διαχρονικά.
Στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζονται επίσης, σπάνια ντοκουμέντα, χάρτες, φωτογραφίες αρχείου και χειρόγραφα, μεταξύ αυτών και το τετράδιο του 1942, του μαθητή Μάρκου Ισχακή, που ήταν ανάμεσα στα θύματα του Τάναϊς.
Το πρωτότυπο τραγούδι της ταινίας με τίτλο «Μάρκος» υπογράφει ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2025
ΕΚΘΕΣΕΙΣ
Τάναϊς: Μια σιωπηλή μαρτυρία
Σε συνεργασία με την Συναγωγή Ετζ Χαγίμ
Μια φωτογραφική έκθεση φέρνει στο φως πρόσωπα που χάθηκαν στα σκοτεινά νερά του κρητικού πελάγους, στα τέλη του Β’ Π.Π., όταν η κοινή τους μοίρα τους οδήγησε στα αμπάρια του ατμόπλοιου Τάναϊς. Εκεί κόπηκε απότομα το νήμα της ζωής τους όταν το ατμόπλοιο, λίγες ώρες μετά τον απόπλου, δέχθηκε βρετανικές τορπίλες και χάθηκε μέσα σε λίγα λεπτά. Μαζί του χάθηκαν εκατοντάδες άνθρωποι: Κρητικοί αντιστασιακοί, εβραϊκές οικογένειες, Ιταλοί στρατιώτες – όλοι θύματα του ίδιου πολέμου, της ίδιας τραγωδίας. Ανάμεσα στα θύματα υπήρχαν περισσότερα από εκατό παιδιά.
Η Μάχη της Κρήτης
μέσα από τον τύπο της εποχής
Επιμέλεια – Έρευνα και Κείμενα: Μαρίνα Μπάντιου
Μέσα από δημοσιεύματα του ελλαδικού και διεθνούς Τύπου, η έκθεση παρουσιάζει πως η Μάχη της Κρήτης αποτυπώθηκε και ερμηνεύτηκε στον δημόσιο λόγο της εποχής. Αναδεικνύονται όψεις της λογοκρισίας, της προπαγάνδας και της πληροφόρησης, καθώς και η συμβολή του Τύπου στη διαμόρφωση της ιστορικής μνήμης.
Μαουτχάουζεν: 80 χρόνια μετά
Φωτογραφική έκθεση του Αντώνη Παπαγιαννάκη | papphotography.zenfolio.com
Μέσα από τα φωτογραφικά καρέ του Αντώνη Παπαγιαννάκη, δίνεται μια εικόνα των επετειακών εκδηλώσεων για τα 80 χρόνια από την απελευθέρωση του στρατοπέδου. Άνθρωποι όλων των ηλικιών και εθνοτήτων, αποτίουν φόρο τιμής στα θύματα του ναζισμού.